شش خطی 60
حفظ حدود، انضباط، زمانبندی درست، هماهنگی با شرایط (Jie)

اسامی دیگر:

انضباط، قانون گذاری، حرکت در حد و حدود تعریف شده، تعیین بایدها و نبایدهای سنجیده، مقررات، مهار، محدودسازی

متن اصلی و تفسیر ای چینگ - تصویر شش خطی 60 - حفظ حدود، انضباط، زمانبندی درست، هماهنگی با شرایط (Jie) از جدول یی چینگ

واکاوی و توضیح:

واژه‌شناسی و مفهوم کلیدی

واژهٔ جیِه(Jie) در اصل به معنای «درز» یا «گره» در ساقهٔ بامبو است که آن را به بخش‌های مشخص و محدودی تقسیم می‌کند. این معنا بعدها به «تعیین حدود» گسترش یافت.
مفهوم کلیدی این شش‌خطی، شامل تعیین حدود و مرزهایی برای افکار، گفتار، رفتار، یا هزینه‌ها، انجام کاری هماهنگ با زمان کنونی، یا پایبندی به حدود یک مسیر مشخص می‌باشد. هدف نهایی همهٔ این معانی، جلوگیری از هدررفت نیرو در جای نامناسب، و استفادهٔ درست از آن در مسیر درست است.

ساختارشناسی: دریاچه (☱) در پایین، آب (☵) در بالا

رودخانه (آب) و دریاچه، هر دو با مرزهای بیرونی خود معنا پیدا می‌کنند و نمادِ حفظ نیرو و حرکت در مسیر درست هستند. این ساختار، دو جریان متقابل را نشان می‌دهد: از یک سو، رودخانه در بالا به دریا در پایین می‌ریزد، که حرکت در مسیر درست و رسیدن به هدف است. از سوی دیگر، دریاچه در پایین به رودخانه در بالا می‌رسد، که نشان می‌دهد نیرو و غنای درونی، به‌درستی و در مسیری مشخص جریان می‌یابد.

ویژگی‌های روانی-عملکردی

فرد در این وضعیت، صادق و وفادار است و با حفظ بینش درست و تعادل، به پیمودن مسیر ادامه می‌دهد. چنین عملکردی نیازمند غنای درونی است تا فرد اسیر هوس‌هایش نشده و از مسیر درست منحرف نشود. شادی و خودبسندگی درونی (دریاچه) این امکان را فراهم می‌آورد تا فرد بدون نیاز به بیرون، شاد و بی‌نیاز باشد. به این ترتیب، شادی درونی به استقامت صادقانه می‌انجامد و پایبندی به مسیر، شادی و غنای درونی را افزایش می‌دهد.

این نظم و محدودیتِ سازنده، می‌تواند جلوه‌های گوناگونی داشته باشد: گاه فرد با وجود توانمندی درمی‌یابد که ماندن در جای خود هماهنگ است، گاه می‌تواند با قدرتی متعادل، حرکتی هماهنگ و منطبق با زمان داشته باشد، و گاهی نیز با پذیرشی درست و خالص نسبت به وضع موجود، مطیعانه با جریان همراه شود که همگی سودمندند.
اما در مقابل، کسانی نیز هستند که با وجود شرایط مساعد برای پیشروی، ساکن باقی می‌مانند یا به واسطهٔ هوس‌های بی‌شمار، از هماهنگی و مسیر درست خارج می‌شوند و خود را به رنج می‌اندازند. حتی اگر کسی به شیوه‌ای درست بچسبد اما زمان مناسب انجام دادن و رها کردن آن را نداند، دچار رنج و سختی شده و تنها با تغییر نگرش و عملکردش می‌تواند از این رنج خودساخته رها شود.

سیر معنایی

فرد پس از رسیدن به غنای درونی در شش‌خطی ۵۸ (دویی)، می‌تواند هوس‌ها و حالت‌های ذهنی ناکارآمد را محو کند (۵۹) و نفس خویش را در مسیر درست قرار دهد؛ این هدفی است که از شش‌خطی ۳ (دشواری‌های آغازی تازه،) در پی آن بوده‌ایم. به این ترتیب، رودخانه پس از پیمودن مسیری طولانی و پر فرازونشیب به دریا می‌رسد و فرد به دریای حقیقت در شش‌خطی ۶۱ (حقیقت درونی) راه می‌یابد.

معرفی، سنجش، تصویر و خطوط بر اساس توضیحات ریچارد ویلهلم

معرفی شش خطی

یک دریاچه فضای محدودی دارد. وقتی آب بیشتری وارد آن شود، به بیرون سرازیر می‌شود. تصویر آب در پایین و آب در بالا در حالی که در میان این دو، آسمان محدوده‌ی هریک را تعیین می‌کند.
کلمه‌ی چینی برای محدودیت واقعاً همان مفصل‌ها و خطوطی است که ساقه‌ی بامبو را حد گذاری می‌کند.
در ارتباط با زندگی عادی این تصویر به معنای محدودیت‌های ثابتی است که در قبال مصارف مختلف تعیین می‌شود.
در ارتباط با حوزه‌ی اخلاقی (معنوی) به معنای محدودیت‌هایی است که انسان برتر برای خود قرار می‌دهد. – حریم وفاداری و زهد(به دست آوردن یا از دست دادن چیزی او را ناراحت نمی‌کند و اهداف متعالی تری را دنبال می‌کند).

سنجش شش‌خطی:

از «ون‌وانگ (شاه ون)» نگارنده‌ی ای‌جینگ (~سده‌ی نه تا یازدهم پیش از میلاد)

محدودیت گذاری. موفقیت.
محدودیت‌های آزار دهنده نباید ادامه پیدا می‌کردند.

محدودیت، سخت ولی موثر است.
همانطور که تعداد روزهای هر فصل محدود است و به سال معنی می‌بخشد؛ صرفه جویی و محدودیت در استفاده از دارایی‌ها -پول، شور و شوق نشان دادن و ابراز علاقه‌ی شدید کردن، به عهده گرفتن کار و قول دادن- کمک می‌کند از آسیب در امان بمانیم.
ولی برای ایجاد مقررات و محدودیت گذاری باید اندازه را رعایت کرد. محدودیتِ شخصی اگر آزاردهنده باشد آسیب می‌زند و محدودیت سختگیرانه‌ی خارجی منجر به شورش و تنفر می‌شود.
به همین دلیل محدود کردنِ محدودیت‌ها لازم است.

تصویر شش‌خطی:

منسوب به «کنفسیوس» (~سده‌ی ششم تا پنجم پیش از میلاد)

آب درون دریاچه:
نگاره‌ی محدودیت گذاری.
به این ترتیب انسان برتر شمردن و اندازه گرفتن را اختراع می‌کند، و ذات فضایل اخلاقی و رفتار درست را می‌سنجد.

دریاچه میزان محدودی از آب را در خود جای می‌دهد.
در زندگی هم هرکس، با تعیین مقررات و محدودیت‌ها می‌تواند به موفقیت‌های چشمگیری دست یابد.
نامحدود بودن (نبود محدودیت)، اگر وجود داشته باشد، برای زندگی مناسب نیست.
زندگی فرد به این محدودیت‌ها و قوانینِ برخاسته از وظایف و تعهداتِ خود خواسته نیاز دارد تا قویتر شود.
تنها با تعیین این محدودیت‌های شخصی که از وظایف ما نشئت می‌گیرند، روح فرد رشد می‌کند.
در نتیجه دغدغه‌ی این شش‌خطی، تعیین روشن محدودیت‌ها یا قوانینی است که موفقیت و پیشرفت فرد را در پی خواهد داشت.

گفتارهای شش خطی 60

ییمینگ: «انضباط» به معنای داشتن حد و مرزی است که نباید از آن فراتر رفت. از منظر ویژگی‌های شش‌خطی، در بالا «آب» است، نماد «گودال» و «خطر»، و در پایین «دریاچه» یا «شادمانی». توانایی شادی در میان خطر، و دور کردن خطر از طریق شادی، دلیل نام‌گذاری این شش‌خطی به عنوان «انضباط» است. این شش‌خطی نشان‌دهنده‌ی تمرین «فرمان‌پذیری» در شرایط نامطلوب، و حفظ انعطاف‌پذیرانه‌ی دائو است.

تجربه‌ها و سوالات 60

هنوز گفت و گویی برای شش خطی 60 ثبت نشده

با ثبت تجربه و حتی پرسش خود به بهبود درک دیگران هم کمک کنید

متن اصلی خطوط از «وو‌وانگ» (پسر شاه‌ون) و «دوک ژو» (برادر کوچک‌تر شاه‌ون)، که پس از درگذشت وی به کتاب افزوده شد
(~سده‌ی یازدهم پیش از میلاد)

خط اول:

از درْ و حیاط بیرون نرفتن بدون سرزنش است.

تفسیر خط اول

اغلب فردی که دوست دارد چیزی را به عهده بگیرد خود را در مواجهه با محدودیت‌ّهای غیر قابل تغییری می‌‌یابد. اینجا او باید بداند کجا توقف کند. اگر او به درستی این را درک کند و فراتر از محدودیت‌هایی که برای او وضع شده نرود، نیرویی روی هم انباشته می‌کند که وقتی زمان مناسب آن فرا رسید، او را قادر می‌سازد تا با نیروی عظیمی اقدام کند. خویشتن‌داری در گفتار و کردار (مخصوصاً سکوت و رازداری) از اهمیت ویژه‌ای در هنگام آماده سازی مسیر برای چیزهای خطیر و مهم برخوردار است. در این مورد کنفوسیوس می‌گوید: جایی که بی‌نظمی ایجاد می‌شود، واژه‌ها اولین قدم‌ها هستند. اگر شاهزاده خویشتن‌دار (در گفتار و کردار) نباشد، خدمتگزارانش را از دست می‌دهد. اگر خدمتگزار خویشتن‌دار (در گفتار و کردار) نباشند، جانش را از دست می‌دهد. اگر چیزهای تازه جوانه زده با دقت و احتیاط رسیدگی نشوند، کامل شدن آن‌ها به مشکل بر می‌خورد. از این رو انسان برتر مراقب است تا سکوت خود را حفظ کند و جلو نرود.

خط دوم:

بیرون نرفتن از دروازه و حیاط خود بد اقبالی به بار می‌آورد.

تفسیر خط دوم

وقتی زمان عمل فرا رسد، لحظه‌ی مناسب باید به سرعت درک شود. زندگی انسان‌ نیز درست مثل آبی است که درون دریاچه جمع می‌شود بدون اینکه بیرون بریزد، در حالی که وقتی دریاچه پر می‌شود قطعاً راهی به بیرون پیدا می‌کند. داشتن وقفه‌ای طولانی پیش از رسیدن زمان مناسب برای وارد عمل شدن چیز خوبی است، اما بیشتر نه. همینکه موانع کار برطرف شد، تعلل مضطربانه اشتباهی است که فاجعه به بار می‌آورد، چون فرد فرصتش را از دست می‌دهد.

خط سوم:

کسی که هیچ محدودیتی نمی‌شناسد دلیلی برای گریه و زاری خواهد داشت. سرزنشی نیست.

تفسیر خط سوم

اگر فردی فقط به دنبال رسیدن به لذت و سرگرمی باشد، به راحتی، دیگر وجود محدودیت‌های ضروری را درک نمی‌کند. اگر او خود را در اسراف و زیاده‌روی رها کند، پشیمانی همنشین رنج حاصل از نتایج رفتار و کردارش می‌شود. او نباید تقصیر را گردن دیگران بیاندازد. تنها وقتی متوجه شویم اشتباهات ما از خود ما نشأت می‌گیرد نه دیگران، چنین تجربه‌های ناخوشایندی موجب رهایی ما از اشتباهات می‌شوند.

خط چهارم:

محدودیت رضایت بخش. موفقیت.

تفسیر خط چهارم

هر محدودیتی ارزش خود را دارد، اما محدودیتی که به تلاش همواره (برای حفظ آن) نیاز دارد نیروی زیادی مصرف می‌کند. وقتی محدودیت طبیعی باشد (برای مثال، محدودیتی که به واسطه‌ی آن آب فقط رو به پایین جریان دارد)، لزوماً منجر به موفقیت می‌شود، چون این به معنی ذخیره‌ی انرژی است. نیرویی که در غیر اینصورت به واسطه‌ی کشمکش‌های بیهوده بر سر موضوع مورد نظر تلف می‌شد، کاملاً به نفع مسئله‌ی مورد نظر استفاده می‌شود و این موفقیت را تضمین می‌کند.

خط پنجم:

محدودیت دل‌نشین خوش اقبالی به بار می‌آورد. پیش رفتن در این مسیر (برای او) عزت و احترام به بار می‌آورد.

تفسیر خط پنجم

محدودیت اگر بخواهد تأثیرگذار باشد باید به شیوه‌ی درستی اعمال شود. اگر ما به دنبال محدود کردن دیگران باشیم در حالی که خود از آن فرار می‌کنیم، این محدودیت‌ها همواره منفور است و به مقابله و مقاومت دامن می‌زند. به هر حال، اگر فردی در جایگاه رهبری محدودیت‌ها را اول روی خود اعمال کند و درخواست‌های کمتری از کسانی که با او در ارتباط هستند داشته باشد و به شیوه‌‌ای متواضعانه موفق به دستیابی به چیزی شود، خوش‌اقبالی نتیجه‌ی آن خواهد بود. جایی که چنین چیزی اتفاق بیفتد، دیگران از آن تقلید و پیروی می‌کنند، طوری که هر کاری که انجام شود موفق می‌شود.

خط ششم:

محدودیت‌های آزاردهنده. ادامه دادن (به این شیوه) با بداقبالی همراه است. افسوس محو می‌شود.

تفسیر خط ششم

اگر فرد در برقراری محدودیت‌ها سختگیر باشد، مردم آن را تحمل نمی‌کنند. پافشاری بیشتر روی چنین سختگیری‌هایی، اوضاع را بدتر می‌کند، چون در طولانی مدت واکنش به آن اجتناب ناپذیر است. به همین شیوه، بدنی که زجر داده شود بر علیه ریاضت شورش می‌کند. از طرف دیگر، گرچه سختگیری بی‌رحمانه نباید به صورت ثابت و مرتب پیاده شود، می‌تواند در مواقعی تنها ابزار محافظت در برابر افسوس و احساس گناه باشد. در چنین حالت‌هایی بی‌رحمی نسبت به خود تنها راه نجات روح است، چون در غیر اینصورت در برابر سستی و وسوسه از پای در می‌آید.