شش خطی 39
دشواری در پیشروی، متوقف شدن، مشقت (Jian)

اسامی دیگر:

مانع، راه‌بند، نماد مشکلات، جلوگیری از حرکت، بند آمدن راه، بسته شدن مسیر، دشواری‌هایی در راه، توقف، نه راه پس و نه راه پیش

متن اصلی و تفسیر ای چینگ - تصویر شش خطی 39 - دشواری در پیشروی، متوقف شدن، مشقت (Jian) از جدول یی چینگ

واکاوی و توضیح:

ریشه‌شناسی و مفهوم بنیادی:

واژه جیان(Jian) در اصل به معنای «لنگیدن» یا «فرد لنگ» بوده است. این معنا بعداً گسترش یافته تا «دشواری در راه رفتن» و به طور کلی «مشقت» را دربرمی‌گیرد.
ایده‌نگار این واژه تصویر نمادین از یک «مشقت فردی» است: تصویری پیچیده برای بیان «هوای سرد» در بالا، و تصویر «پا» به همراه «یک جفت عصا» در پایین که با هم، دشواری در پیشروی، متوقف شدن و مشقت را ترسیم می‌کنند. در ادامه به درک بهتر این وضعیت و شیوه‌ی مناسب رفتار در آن می‌پردازیم.
 

ساختارشناسی: کوه(☶) در پایین، آب(☵) در بالا

این ساختار، صحنه‌ای از مشقت را نشان می‌دهد: کوهی سر به فلک کشیده در پشت سر و رودخانه‌ای خروشان با دره‌ای عمیق (آب) در پیش رو.
آب بر فراز کوه، مانند سیلابی است که از دامنه فرومی‌ریزد. کوه نماد انسان است و آب نماد مشکلاتِ پیش‌رو که از بالای کوه جاری شده است. این در واقع نشان می‌دهد، موانع بیرونی (آب)، انعکاس ساختارهای ناکارآمد ذهنی خود فرد (کوه) هستند.

کوه در پایین، نماد سکون آگاهانه، توقف و ژرف‌نگری است؛ فردی که سبک‌سرانه عمل نمی‌کند و نگاهی مشاهده‌گر و بی‌تأثیر از هیاهوی بیرون دارد. آب در بالا نشان می‌دهد که وی در میان این مشقت‌ها تعادل و بینش درست خود را حفظ کرده و می‌داند آنچه در بیرون می‌بیند، ریشه در ذهنش دارد؛ از این رو صادقانه درون این مشکل استوار می‌ماند، ریشهٔ درونیِ مشکل را می‌بیند و به پالایش آن می‌پردازد.
 

ویژگی‌های روانی-عملکردی:

در این شرایط تنها کسانی که بینش درست، تعادل کامل و صداقتی استوار دارند می‌توانند برای حل مشکل به جلو گام بردارند. در غیر اینصورت، به جلو گام برداشتن تنها حمله‌ای کورکورانه به مانع یا تقلای بیهوده برای پیشروی است که به جایی نخواهد رسید.
از همین رو، در بسیاری موارد، اقدام درست عقب‌نشینی برای پالایش درونی و یاری گرفتن از استاد(درون یا بیرون) است. همین عقب‌نشینی خردمندانه، دشواری‌ها را به زمینه‌سازی برای رسیدن به رهایی بدل می‌کند.

حل مشکل در نگاه حافظ نیز، از این ویژگی‌ها دور نیست: طلب مِی کردن از ساقی که ذهن را پالایش می‌کند و همچنین، در میان این سختی‌ها بوی رهایی و وصال را استشمام می‌کند:
زین دایِرِهٔ مینا، خونین‌جِگَرَم، مِی دِه!   تا حَل کنم این مُشْکِل دَر ساغَرِ مینایی  / حافِظ! شَبِ هِجْران شُد، بویِ خوشِ وَصْل آمَد   شادیت، مُبارَک باد ای عاشِقِ شِیدایی!

سیر معنایی:

تقابل‌ها و تضادهای درونی و بیرونی (۳۸)، ریشه‌ی مشقت‌های زندگی (۳۹) هستند. فشارِ همین مشقت است که فرد را وامی‌دارد تا از پراکندگی و تقابل دست بکشد، به درون بازگردد و زمینه‌ی رسیدن به رهایی (۴۰) را فراهم آورد.

معرفی، سنجش، تصویر و خطوط بر اساس توضیحات ریچارد ویلهلم

معرفی شش خطی

این شش‌خطی حالتی را به تصویر می‌کشد که پرتگاهی خطرناک از یک سو و کوهی تند و تیز که بالا رفتن از آن ممکن نیست، از سوی دیگر ما را احاطه کرده است. ما با موانع محصور شده‌ایم؛ همزمان، از آنجا که «کوه» ویژگی ساکن بودن را دارد، نشانه‌ای به ما می‌دهد که بفهمیم چگونه می‌توانیم خود را نجات دهیم. این شش‌خطی معرف راه‌بند‌ها و سختی‌هایی است که در طول زمان آشکار می‌شوند اما می‌توان بر آن‌ها غلبه کرد. به همین دلیل همه‌ی دستورالعمل‌هایی که داده می‌شود راه غلبه بر این موانع را به ما نشان می‌دهد.

سنجش شش‌خطی:

از «ون‌وانگ (شاه ون)» نگارنده‌ی ای‌جینگ (~سده‌ی نه تا یازدهم پیش از میلاد)

«راه‌بند». حرکت به سمت جنوب غرب هماهنگ و سودمند است. اما حرکت به سمت شمال شرق هماهنگ و سودمند نیست. دیدار مرد بزرگ هماهنگ و سودمند است. در این مسیر درستی و محکمی خوش‌بختی آفرین است.

جنوب غرب جهت عقب نشینی، و شمال شرق جهت پیشروی است. اینجا جایی است که با موانعی روبرو شده‌اید که مستقیماً غلبه بر آن‌ها ممکن نیست. در چنین شرایطی عاقلانه این است که لحظه‌ای توقف کنید، خطر را ببینید و عقب نشینی کنید. به هر حال این عقب نیشینی و مقابله نکردن، صرفاً جهت آماده شدن برای غلبه بر این «مانع» یا «راه‌بند» است. شما باید نیروی خود و دوستان‌ هم‌فکر خود را تحت رهبری فردی که شایستگی لازم را دارد یکی کنید: اینگونه می‌توانید بر موانع غلبه کنید. وقتی مجبور می‌شوید کاری انجام دهید که به ظاهر شما را از هدف‌تان دور می‌کند، باید اراده‌‌ای استوار داشته باشید تا به صورت درونی، روی هدف و خواسته‌ی خود باقی بمانید. وقتی به صورت درونی از هدف خود منحرف نشوید، بالاخره خوش‌بخت خواهید شد و به خواسته‌ی خود خواهید رسید. راه‌بند و مانعی که همیشگی نیست، برای رشد درونی شما مفید است. این سود مشکلات و دشمنی دیگران با شماست؛ از آن استفاده کنید.‌

تصویر شش‌خطی:

منسوب به «کنفسیوس» (~سده‌ی ششم تا پنجم پیش از میلاد)

آب روی کوه: نگاره‌ی «راه‌بند». به این ترتیب انسان برتر توجهش را به درون خودش معطوف می‌کند و شخصیتش را شکل می‌دهد.

سختی‌ها و راه‌بندها شما را به خودتان می‌آورد. این در حالی است که انسان حقیر به دنبال این است که تقصیر را گردن دیگران بیاندازد و در افسوس سرنوشتی که برایش رقم خورده را بخورد. اما شما (انسان برتر) به دنبال مشکلات درون خود هستید و به واسطه‌ی درون‌نگری این موانع بیرونی به فرصتی برای شما تبدیل می‌شود تا بتوانید درونی غنی‌تر و رشد یافته‌تر داشته باشید.

گفتارهای شش خطی 39

ما اینجا یک شیب تند و کوهی سر سخت می‌بینیم که بر فرازش آب است. هر دو سه خطی نمایانگر خطری جدی هستند -- خطر در بالا و پایین. بنابر این سختی‌های این وضعیت نمایان می‌شود. -- ژوانگ زو

وقتی تلاش‌های ما به نتیجه‌ی دلخواهمان نمی‌رسد، باید به درون برگریدم و هر گوشه و کنار خودمان را واکاوی کنیم. -- منسیوس

این نشان از خردمندی فرد دارد که با مشاهده‌ی اولین نشانه‌های خطر می‌تواند پیش رفتن را متوقف کند. کنفسیوس

تجربه‌ها و سوالات 39

هنوز گفت و گویی برای شش خطی 39 ثبت نشده

با ثبت تجربه و حتی پرسش خود به بهبود درک دیگران هم کمک کنید

متن اصلی خطوط از «وو‌وانگ» (پسر شاه‌ون) و «دوک ژو» (برادر کوچک‌تر شاه‌ون)، که پس از درگذشت وی به کتاب افزوده شد
(~سده‌ی یازدهم پیش از میلاد)

خط اول:

پیش رفتن باعث می‌شود گرفتار موانع و مشکلات شوید، در حالی که برگشت تحسین و ستایش به همراه دارد.

تفسیر خط اول

وقتی با مانعی روبرو می‌شوید، مهم‌ترین نکته تأمل بر چگونه مواجه شدن با آن است. وقتی خطر شما را تهدید می‌کند، نباید کورکورانه پیش روید، چون این کار فقط اوضاع را پیچیده‌تر می‌کند. کار درست در این وضعیت، عقب نشینی به صورت موقتی است. نه اینکه موضوع را رها کنید، بلکه منتظر بمانید تا در زمان مناسب وارد عمل شوید.

خط دوم:

گماشته‌ی پادشاه پشت سر هم با مشکلات و موانع روبرو می‌شود، اما این به خاطر اشتباهات او نیست.

تفسیر خط دوم

در شرایط معمولی بهترین کار هنگام رویارویی با موانع و مشکلات این است که دور مشکل بگردیم و سعی کنیم از راه کم‌ترین مقاومت بر آن غلبه کنیم. اما یک مورد هست که شما باید به سمت دردسر حرکت کنید، حتی اگر سختی‌ها پشت سر هم بر سر ما بریزند: این زمانی است که وظیفه اقتضا می‌کند مستقیماً به سمت دردسر برویم -به زبان دیگر، این زمانی است که شما به میل خود وارد عمل نمی‌شوید، بلکه وظیفه‌‌ی شما باعث می‌شود به سوی خطر بروید و خدمت به هدفی والا را دنبال کنید. در این مواقع بدون پشیمانی می‌توانید وارد عمل شوید، چون چنین وضعیت دشواری به خاطر خطا و اشتباه شما به وجود نیامده است.

خط سوم:

پیش رفتن با موانع و مشکلات روبرو می‌شود؛ در نتیجه او بر می‌گردد.

تفسیر خط سوم

در حالی که خط قبل بیانگر وظیفه‌ای است که باعث می‌شود خطر را دنبال کنید، این خط نشان می‌دهد شما باید همچون پدر یک خانواده یا رئیس مجموعه‌ی خود عمل کنید. اگر بخواهید بی‌پروا به سمت خطر بروید، کار بیهوده‌ای است، چون کسانی که به شما تکیه کرده‌اند به تنهایی نمی‌توانند به زندگی خود ادامه دهند. اما اگر ادامه ندهید و به سمت آن‌ها برگردید، با شادی فراوان از شما استقبال می‌کنند

خط چهارم:

پیش رفتن با موانع و مشکلات روبرو می‌شود، در حالی که برگشتن منجر به اتحاد می‌شود.

تفسیر خط چهارم

این وضعیتی است که دست تنها نمی‌توانید از پس آن بر بیایید. در این مورد مسیر مستقیم کوتاه‌ترین مسیر نیست. اگر بدون رسیدن به آمادگی لازم و تنها با تکیه بر توان خود بخواهید پیش بروید، نمی‌توانید حمایتی که به آن نیاز دارید پیدا کنید و خیلی دیر می‌فهمید که در محاسبات خود اشتباه کرده‌اید و چیزهایی که به آن‌ها امید بسته بودید کافی و مناسب نبوده‌اند. در این شرایط بهتر این است که فعلاً عقب بمانید و همراهانی قابل اعتماد دور خود جمع کنید که برای غلبه بر این «موانع» بتوانید روی کمک آن‌ها حساب کنید.

خط پنجم:

در میان بزرگترین موانع و مشکلات، دوستان سر می‌رسند.

تفسیر خط پنجم

در این وضعیت شما برای کمکی اضطراری فراخوانده شده‌اید. مهم نیست چقدر در خطر هستید، نباید به دنبال فرار از این خطر و مانع باشید. اما چون واقعاً برای انجام وظیفه‌ای فراخوانده شده‌اید، نیروی درونی شما چنان قدرتمند است که کمک‌های لازم را به سمت خود جذب می‌کنید و می‌توانید به خوبی آن‌ها را سازماندهی کنید تا به واسطه‌ی جهت‌دهی درست و همکاری خوب همه‌ی اعضا، «بر این مانع و مشکل غلبه کنید».

خط ششم:

پیش رفتن با موانع و مشکلات روبرو می‌شود، این در حالی است که برگشتن خوش‌بختی فراوانی رقم خواهد زد. در این شرایط دیدار با مرد بزرگ هماهنگ و سودمند است.

تفسیر خط ششم

این خط اشاره به فردی دارد که هیچ تعلق خاطری به دنیا ندارد، آن را و تمام جنجال‌های آن را رها کرده است. زمانی که مشکلات فرا می‌رسند، ساده‌ترین کار برای او پشت کردن به دنیا محو شدن در افق باشد. اما این مسیر به روی او بسته است. او نباید به دنبال نجات خود باشد و دنیا و سختی‌های آن را به حال خود رها کند. وظیفه او را فرا می‌خواند تا بار دیگر به درون آشوب آن قدم بگذارد. دقیقاً به خاطر تجربه‌های او و آزادی درونی او، او می‌تواند چیزی کامل و بزرگ خلق کند که خوش‌بختی برای همه در پی خواهد داشت. و دیدار مرد بزرگ که اتحاد با او می‌تواند منجر به نجات همه شود کار پسندیده‌ای است.