واژهشناسی و مفهوم کلیدی
دویی ریشهٔ واژهٔ چینیِ «سخن گفتن» است. در میانهٔ این ایدهنگار، دهانی باز دیده میشود که در حال سخن گفتن و لبخند زدن است. این نماد معانی گوناگونی دارد: در اصل به معنای «سخن گفتن با شادی» بود و همچنین به معنای «مبادله» — یعنی دادن و گرفتن — نیز هست.
در دویی، دو دریاچه، روشنایی و نیروی حیاتبخش خود را با یکدیگر به اشتراک میگذارند. این همان «مبادله» و «با شادی سخن گفتن» دوستان حقیقی و همدل است که فواید فراوانی دارد. آسیب این وضعیت، لذتجویی و جستجوی شادی در بیرون است که در ادامه بهتر درک خواهد شد.
ساختارشناسی: دریاچه (☱) در بالا، دریاچه (☱) در پایین
در دریاچه دو خط ینگ در پایین و یک خط یین در بالا قرار دارد؛ بیرون تهی و درون پُر است. دو ینگ درونی همان آگاهی، روشنایی و غنای درونی است که نرمی و گشودگی یینِ بالایی، آنها را متعادل و آرام کرده و آغوش خود را به سوی بیرون گشوده است؛ مانند دریاچهای آرام، متعادل و دلنشین که پر از سرزندگی و نیروی حیاتبخش است و همه را به خود میخواند.
دریاچه در پایین و بالا، شادی در درون و در بیرون است. شادی درونی به بیرون منتقل میشود و شادی بیرونی بر شادی درونی میافزاید. هنگامی که دو دریاچه به یکدیگر میرسند، روشنایی خود را به اشتراک گذاشته و با این کار، نیروی یکدیگر را تقویت کرده و آب وجودشان را پالایش میکنند.
در خطوط سهخطی دریاچه، در خط اول و دوم، عموماً شاهد فردی خودبسنده، غنی و درستکار هستیم؛ اما در یین سوم(خط بالایی)، فردی را میبینیم که از احساس کمبود رنج میبرد و شادی را در بیرون جستجو میکند و دچار ریاکاری یا لذتجویی میشود.
ویژگیهای روانی-عملکردی:
فرد در این وضعیت، از درون شاد و پرنشاط است و این نشاط و حال خوب در فضای پیرامون او نیز موج میزند. فرد با آگاهی و نشاط درونی، دیگران را دلگرمی میبخشد و شادمان میکند و با این کار، آگاهی و نیروی خود را پالایش کرده و فزونی میبخشد.
در دویی، این شادی باعث میشود دشواریها به دست فراموشی سپرده شده و همه چیز — حتی مرگ — دلنشین و پذیرفتنی باشد. با این حال، در این وضعیت نیز همه حال یکسانی را تجربه نمیکنند:
وقتی فرد تنها بر درون تکیه میکند و شاد و بانشاط است، مسیرش هموار است. اما هنگامی که به تعامل با بیرون میپردازد، باید بتواند تعادل خود را حفظ کرده و از آسیب لذتجویی بپرهیزد. اینگونه، حتی در ارتباط با افراد لذتجو و هوسباز نیز میتواند متعادل بماند، تأثیر نپذیرد و حتی تأثیرگذار باشد. در سوی دیگر، کسانی که از احساس کمبود رنج میبرند و شادی را تنها در لذتهای بیرونی یا در دستان دیگران جستجو میکنند، شرایط ناگواری را تجربه خواهند کرد.
حالوهوای «حافظ» که همواره به میپرستی، شادی و سرخوشی درونی دعوت میکند و از نفاق، ریا و تزویر بیزار است، به روح «دویی» نزدیک است.
سیر معنایی:
وقتی فرد فرمانبری، فروتنی و سازگاری را آموخت و با نفوذ نرم و تدریجی خود، چیزها را متحول ساخت(۵۷)، شاد و غنی شده و دوستان حقیقی خواهد داشت(۵۸).
گفتارهای شش خطی 58